Osmanlı Devletinde Tanzimat Fermanının ilanıyla Batı etkisi her yönden artmıştır. Bunlardan biri de
kadın hakları üzerine düzenlemelerdir. Kadın haklarıyla ilgili konular çeşitli yönlerden ele alınmıştır.
Dönemin edebiyatçıları da eserlerinde bu konulara değinmiştir.
Kadın hakları çalışmaları II. Meşrutiyet Döneminde daha sistemli olmuştur. Bu dönemde kadın
haklarını savunan cemiyetler artmıştır. Bunlardan biri Halide Edip’in kurduğu “Kadınların Yükselmesi
Cemiyeti” dir. Halide Edip bununla kalmayıp çok sayıda yazısıyla ve eserlerinde kadın hakları
konusuna yer vererek çok çalışmalar yapmıştır.
Türk tarihinde kadının aktif rolü tartışılmaz bir gerçektir. Eski dönemlerden beri bunun kanıtları
mevcuttur. Yine tarihimizde Türk kadınının mücadele verdiği Kurtuluş Savaşı zamanlarından da
birçok örnek bunu destekler niteliktedir. Milli mücadele dönemimizde kadınlar cephede yer almış ve
birçok farklı görev üstlenmişlerdir. Zaferimiz sonrası Cumhuriyetin de ilanıyla kadın hakları konusu
daha bir önem arz etmiştir. Bu dönemde yine birçok çalışma yapan Nezihe Muhittin Hanım bu konuda
öncü isimlerdendir. Henüz kadınların seçme seçilme hakkı yokken “Kadınlar Halk Fırkası”nı
kurmuştur. Parti kadınların birçok alandaki haklarını savunmakla birlikte seçme seçilme hakkı
konusunda da mücadele etmekteydi. Ancak dönemin mevcut seçim kanununa uymadığı için siyasi
parti niteliği taşımadığından kuruluş dilekçesi kabul edilmemiştir. Nezihe Muhiddin de mücadelesine
“Kadınlar Birliği” derneğini kurarak devam etmiştir.
Türk kadınının siyasal haklarıyla ilgili ilk gelişme 1930 yılında olmuştur. Yeni Belediye Kanunu
kabulüyle kadınlar siyasi hayata adım atmıştır. Sonrasında 1933’te Köy Kanununda yapılan
değişiklikle Türk kadınlarına muhtarlığa ve köy ihtiyar heyetlerine seçme ve seçilme hakkı
tanınmıştır. Son olarak 1934’te Teşkilat-ı Esasiye Kanununda değişiklik yapılması teklifi 5 Aralık
tarihli TBMM oturumunda kabul edildi. Türk kadını oy hakkını ilk kez 1935 seçimlerinde
kullanmıştır. 18 kadın milletvekili 1935’te ilk kez meclise girmiştir.
Türk kadınının siyasi haklarıyla ilgili gelişmelerde Mustafa Kemal Atatürk’ün çabalarının etkisi çok
fazladır. Kadını hayatın her alanında desteklemiş, hak ettiği değere sahip olabilmesi için elinden geleni
yapmıştır. Birçok alanda yaptığı devrimlerle kadın-erkek eşitliğini ve hedeflediği çağdaşlaşmayı
sağlamaya çalışmıştır. Bunların başında 1924’te kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu gelir. Türk
kadınının gelişmesinde en önemli etken olan eğitim konusunda atılan bu adım kadınların ilimde
ilerlemesinin önünü açmıştır. 1926’da kabul edilen Medeni Kanun ile de kadınlara hak ettiği yasal
haklar tanınmıştır. Kadın hakları konusunda dönemin çoğu devletinden önce atılan adımlar için
Mustafa Kemal Atatürk’e minnettarız
Özer, S. (2013). Kadına Seçme ve Seçilme Hakkı Verilmesinin Türk Kamuoyundaki Yankıları. Atatürk
Araştırma Merkezi Dergisi, 29(85), 131-168.
METİNTAŞ, M. Y. NEZİHE MUHİTTİN VE TÜRK KADINININ SİYASİ HAKLAR MÜCADELESİ. Türk
Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Yakın Tarih Dergisi, 2(3), 74-97.
DOĞRAMACI, E. (1985). Cumhuriyet Döneminde Türk Kadını. Erdem, 1(1), 111-124.